Trang thông tin dành cho giới trẻ - VnExpress iOne

Hóa giải lầm tưởng về huyền thoại 'Trăng xanh'

Nhiều teen vẫn lầm tưởng 'Trăng xanh' là huyền thoại trăng biến thành màu xanh như trong cổ tích đấy.

31/8 có 'trăng xanh'

10 hiện tượng kỳ quặc khi trăng tròn

Như chúng tớ đã đưa tin, vào đêm qua 31/8, hiện tượng "Trăng xanh" (blue moon) đã diễn ra lúc 13h58 GMT (20h58 giờ Hà Nội), đây là lần trăng tròn thứ hai trong tháng 8. Hiện tượng hiếm gặp này chỉ xảy ra với chu kỳ 2-3 năm một lần, vậy nên khá nhiều teen nhà mình vẫn còn lầm tưởng "Trăng xanh" là huyền thoại trăng biến thành màu xanh như trong cổ tích đấy.

Bạn Hải Yến (20 tuổi, ĐH Y Hà Nội) chia sẻ: "Tớ với lũ bạn cũng kí túc xá hò nhau từ 7 rưỡi tối đã xuống sân ký túc đợi Trăng xanh rùi. Thế mà chả thấy gì hết. Đến 10h đành lết về phòng, tự an ủi nhau thôi thì được bữa ngắm trăng miễn phí xả xì trét. Hehe."

Một số teen khác còn khá ấm ức khi bị "Trăng xanh" cho leo cây. Bạn Thanh Tuấn (22 tuổi, ĐH Kinh tế quốc dân) lên Facebook bày tỏ: "Lúc đầu tớ thấy bọn bạn cứ Trăng Xanh với người sói loạn lên thế là tối quyết định đăng đàn ngồi chờ xem sao. Vậy mà muỗi đốt sưng chân vẫn chả thấy nó màu xanh gì hết. Hic."

Gọi là "Trăng xanh" nhưng không phải đến ngày đó trăng sẽ biến thành mà xanh đâu, teen nhé. Theo Wikipedia, "Trăng Xanh" (tiếng Anh là "blue moon") là hiện tượng trăng tròn lần thứ hai trong một tháng. Thông thường, một năm dương lịch có 12 lần trăng tròn, nghĩa là mỗi tháng có một lần trăng tròn. Nhưng do mỗi năm dương lịch dài hơn năm âm lịch 11 ngày nên những ngày này dần dồn lại để sau khoảng hai hoặc ba năm lại có thêm một lần trăng tròn. Hiện tượng hiếm gặp này đã được người ta đặt cho cái tên "Trăng xanh".

Theo chúng tớ tìm hiểu, vào tháng 7/2004 đã có hiện tượng "Trăng xanh" đấy. Đêm ngày 31, mặt trăng tròn lần thứ 2 trong tháng này và được định nghĩa như là "Trăng xanh". Nhưng thực sự Mặt Trăng có màu xanh vào lúc ấy thật không? Câu trả lời là không đâu teen ạ. Ngày xảy ra trăng tròn không có ảnh hưởng gì đến màu sắc của Mặt Trăng. Trăng vào ngày này cũng chỉ có màu xám ngọc trai như bình thường thôi nhé (tất nhiên là trong trường hợp không bị tác động bởi các yếu tố khác rồi ^^).

Cách đây không lâu có một thời gian, mọi người tối nào cũng thấy trăng có màu xanh. Lúc trăng tròn, bán nguyệt hay trăng khuyết, trăng đều có màu xanh dương, ngoại trừ một vài buổi tối trăng có màu xanh lá cây. Đó là vào năm 1883, khi ngọn núi lửa Krakatoa (Indonesia) phun trào. Các nhà khoa học đã so sánh đợt phun trào này giống như một vụ nổ bom nguyên tử 100 triệu tấn. Tro bụi của núi lửa bay lên tới tận tầng trên cao nhất của bầu khí quyển Trái Đất và Mặt Trăng trở nên có màu xanh…

Giải mã nguyên nhân của huyền thoại "Trăng xanh" này là do tro bụi của núi Krakatoa làm cho những đám mây ở đây bị phủ đầy bởi các hạt phân tử bụi với kích thước chỉ 1 micromet (một phần triệu mét). Những hạt bụi này đủ nhỏ để hấp thu các tia sáng đỏ, và cho phép các ánh sáng màu khác đi qua. Ánh sáng trắng của Mặt Trăng khi xuyên qua những đám mây này sẽ có màu xanh dương, và thỉnh thoảng là màu xanh lá cây.

Hiện tượng trăng có màu xanh kéo dài nhiều năm sau đó sau lần phun trào núi lửa nọ. Thêm vào đó, người ta còn thấy hiện tượng mặt trời có màu tím như màu hoa oải hương và những đám mây phát sáng trong đêm (noctilucent clouds).

Tuy nhiên, những lần phun trào núi lửa khác có cường độ nhỏ hơn cũng có thể tạo ra hiện tượng "Trăng xanh" vào năm 1980 núi St. Helens, năm 1983 núi lửa El Chichon (Mexico), và năm 1991 núi Pinatubo.

Như vậy, nguyên nhân chính làm mặt trăng có màu xanh là do các phân tử bụi trong không khí có kích thước lớn hơn bước sóng đỏ (0.7 micromet) và không có lẫn các loại bụi khác. Điều này hiếm khi xảy ra.

Nhà vật lý học Sue Ann Bowling (University of Alaska) cho rằng, vào ngày 23/9 năm 1950, các đám cháy ở Alberta vẫn âm ỉ kéo dài trong nhiều năm đã đột ngột bùng cháy lớn. Gió mang theo khói bụi về phía Đông và Nam với một tốc độ bất thường, và cộng thêm một lượng lớn các hạt bụi có đường kính khoảng 1 micromet - lớn hơn ánh sáng đỏ và vàng. Bất cứ nơi nào lượng khói vừa đủ rõ để có thể thấy được mặt trời, thì chúng có màu tím hoa oải hương hoặc màu xanh dương. Khói vẫn tiếp tục di chuyển và 2 ngày sau, người ta lại thấy qua những làn sương dày đặc ở Anh, mặt trời xuất hiện với màu chàm, và tiếp theo sau đó là hiện tượng "Trăng xanh" vào buổi tối.

Trong những ngày này, truyền thuyết về sự xuất hiện của người sói đêm trăng tròn lại được dịp trỗi dậy. Nhiều người tin rằng "Trăng xanh" liên kết với các hành vi mang tính bất thường. Các teen cũng được dịp rỉ tai nhau về sự xuất hiện của người sói đêm trong đêm trăng tròn hiếm có này.

Tuy nhiên chưa hề có bằng chứng về sự bất thường nào trong đêm trăng tròn đâu teen nhé. Năm 1996, sau khi thu thập thông tin từ 150.000 phòng cấp cứu bệnh viện, các nhà khoa học đều không tìm thấy sự khác biệt về số ca nhập viện trong khoảng thời gian này. Tại Anh, một nghiên cứu khác công bố trên Tạp chí Y học British tháng 12/2000 cũng đồng ý với quan điểm của các nhà khoa học năm 1996.

Vậy là những lầm tưởng của teen về hiện tượng "Trăng xanh" đã phần nào được hóa giải rồi. Các ấy cứ việc rỉ tai nhau về truyền thuyết xuất hiện của người sói đêm "Trăng xanh", hay "tám trời tám bể" về vũ trụ với mặt trăng màu xanh dương, nhưng nhớ là chỉ trong câu chuyện đùa thôi nhé.

Mây (Tổng hợp)
Theo NASA, Space