Trang thông tin dành cho giới trẻ - VnExpress iOne

Đề thi Văn năm nay 'đậm chất văn'

Theo nhận định của thầy Hộ, tính phân loại đề khối C rõ nét hơn, nhưng câu nghị luận xã hội khối D hay hơn khối C.

Là một giảng viên Tiếng Việt và Văn học lâu năm trong các trường ĐH và THPT , thầy giáo Nguyễn Văn Hộ chia sẻ về đề thi tuyển sinh Đại học môn Ngữ văn 2 khối C, D như sau:

Cảm nhận đầu tiên và tổng quát là đề thi Văn Đại học khối C và D năm nay “mang đậm chất văn”. Nói như thế có nghĩa là tất cả các câu trong 2 đề thi này đòi hỏi thí sinh trong bài viết của mình phải giãi mã được giá trị của các chi tiết nghệ thuật trong các tác phẩm văn học đã nêu; câu II 2 (đề nghị luận xã hội) đề cập tới cái tốt và cái xấu, cái thiện và cái ác để lớp trẻ hướng tới cái “chân” và cái “thiện”, qua đó, khẳng định cái đẹp. Chính vì thế mà độ hay và độ khó, dễ của từng đề là khó phân biệt. Mà chỉ có thể chỉ ra điều đó ở từng loại câu hỏi.

Ví dụ câu II 2 (nghị luận xã hội) của đề khối D hay hơn là câu cùng loại ở đề khối C. Hay vì: Tuy là cùng đề cập đến một trong những vấn đề “muôn thưở của con người” (“ngưỡng mộ thần tượng”, “mê muội thần tượng” – khối D; “kẻ cơ hội”, “người chân chính” – khối C) nhưng “vấn đề cần bàn luận” ở câu này của khối D là “gần gũi hơn” với tâm lý và tình cảm thường trực của lớp người trẻ hiện nay. Hơn nữa gần đây, điều này đã “nóng” lên một cách đột ngột…

Vì thế khi trả lời câu hỏi này tôi nghĩ rằng các em sẽ cảm thấy thoải mái và dễ viết (có thể viết hấp dẫn và xúc động nữa!). Nhưng có một điều cần lưu ý trong câu này là: Nếu không giải nghĩa đúng thế nào là: “thần tượng”, “ngưỡng mộ thần tượng” và “mê muội thần tượng”, “nét đẹp văn hóa” và “thảm họa” (đặc biệt là cụm từ “mê muội thần tượng”) thì thí sinh rất có thể sẽ thiếu ý, thiếu dẫn chứng cụ thể - sinh động, thậm chí là có thể lạc đề. Có thể có ai đó còn hiểu và tự hào rằng: “Mê muội thần tượng” là “bậc cao của lòng ngưỡng mộ”. Không! “Mê muội thần tượng” là một trạng thái cảm xúc, một trạng thái tình cảm đã “đứt dây cương” kiểm soát của lý trí, nó đã không còn được lý trí chỉ dẫn, đưa đường nữa. Mà “thảm họa” của nó thì thật là khôn lường…

Là người giảng dạy tiếng Việt, tôi cảm thấy tâm đắc với những cặp từ Hán Việt mà tác giả của câu hỏi này đã đặt đối xứng nhau bằng một dấu phẩy ngắt ngang trong câu hỏi ngắn gọn mà đầy súc tích này.

Còn đề Văn khối C lại hay và khó hơn ở phần riêng (5 điểm). Về “vẻ đẹp sử thi” của nhân vật Tnú trong tác phẩm “Rừng xà nu” của Nguyễn Trung Thành (Nguyên Ngọc) thì có lẽ các thí sinh (thi khối C) đã thuộc nằm lòng. Nhưng để viết hay, viết hấp dẫn về nhân vật đầy bi tráng này, tôi nghĩ các em cần phải có một giọng văn nghị luận riêng, rất riêng mang hơi thở và nhạc điệu của những cánh “Rừng xà nu” bạt ngàn Tây Nguyên, mang hơi thở và niềm khát vọng, niềm đớn đau của những Tnú, cụ Mết, những Mai, những Dít… Ở đây, nếu thí sinh mở rộng “tầm nhìn” sẽ thấy: Tnú là nhân vật của một giai đoạn “văn học chiến tranh” nhưng bằng tài năng “khắc chạm” tâm hồn và tính cách nhân vật của mình, Nguyên Ngọc đã “thổi” vào nhân vật Tnú một sức sống bền bỉ trong lòng người đọc. Cuộc đời nhân vật Tnú gợi cho chúng ta bao liên tưởng tới cuộc đời đầy bi tráng và khát vọng sống hòa bình của cha ông chúng ta, của cả dân tộc ta qua bao thời đại…

Tính phân loại của đề khối C rõ nét hơn. Đặc biệt là câu II 3b: Hiểu từng khổ thơ ở đây có lẽ nhiều em hiểu được, nhưng để chỉ ra sự khác biệt trong phong cách nghệ thuật mà từ đó làm nên hai giọng thơ độc đáo Hàn Mặc Tử - Nguyễn Bính trên thi đàn nước Việt là tương đối khó đối với thí sinh trung bình và trung bình khá. Vì thế, câu này sẽ là câu có tính phân loại cao.

Nhìn chung lại, tôi cho đề tuyển sinh Đại học môn Ngữ Văn năm 2012 là tương đối hay cho cả 2 khối. Có lẽ đề đã chạm tới cái đích: "Chuẩn" và "Hay" của một đề thi tuyển sinh đại học. Theo tôi, cần cho điểm khuyến khích đối với bài viết nào mang "giọng riêng" ("độc đáo" thì càng tốt).

Một điểm thú vị nữa ở đề thi Văn năm nay là: Nếu xâu chuỗi tất cả các hình tượng nghệ thuật, các chi tiết nghệ thuật ở trong từng câu hỏi của cả 2 đề lại, thì chúng ta sẽ thấy hiện lên một bức tranh quê hương đất Việt: Với những dòng sông (sông Hương của Hoàng Phủ Ngọc Tường, sông Hồng của Huy Cận), những miền quê của đồng bằng Bắc Bộ, của xứ Huế (trong 2 khổ thơ của Nguyễn Bính và Hàn Mặc Tử)..., với những người nông dân: trai có, gái có... đang sống, lo toan, mơ ước, đấu tranh và mưu cầu hạnh phúc ngay trên mảnh đất mà cha ông đã để lại cho muôn đời...

Phải chăng đây là thông điệp về tình yêu quê hương đất nước con người (bao trùm lên toàn bộ 2 đề Văn) mà người ra đề muốn gửi tới cho lớp trẻ - những người đang hăm hở bước vào cuộc trường chinh khám phá tri thức - hôm nay, và gửi tới cho tất cả chúng ta. Đây, theo tôi, lại là một điểm hay (điểm cộng) của đề thi tuyển sinh Đại học môn Ngữ Văn năm nay.

Hồng Nhung (ghi)